Weranda-kuczka ze Starego Fordonu szykowana na edukację. Ruszają kolejne prace przy Kapeluszników 2

Drewniana weranda, która przetrwała wojny i przebudowy, znów stanie się punktem odniesienia dla opowieści o „mieście trzech kultur”. W Starym Fordonie zaplanowano kolejne prace przy kamienicy przy ul. Kapeluszników 2 - tej samej, którą wyróżnia wyjątkowa kuczka, czyli dawna zabudowana weranda związana z żydowskim świętem Sukkot. Celem jest nie tylko konserwacja, ale też przygotowanie tej części budynku do zwiedzania i działań edukacyjnych.

Roboty mają zostać wykonane z wykorzystaniem dofinansowania europejskiego. Trwa procedura wyboru wykonawcy, a zakończenie prac zaplanowano jeszcze w tym roku.

Kamienica z 1905 roku i detal, którego nie ma nigdzie indziej w Starym Fordonie

Budynek przy ul. Kapeluszników 2 to niewielka, skromna kamienica mieszkalna wzniesiona około 1905. Ma 2 kondygnacje naziemne i jest podpiwniczona. O jej wyjątkowości nie decyduje jednak bryła samego domu, lecz drewniana przybudówka - kuczka.

Kuczka była w praktyce stałą konstrukcją pełniącą funkcję „namiotu” towarzyszącego obchodom Sukkot, żydowskiego święta przypadającego jesienią. Upamiętnia ono 40-letnią wędrówkę Żydów przez pustynię po ucieczce z Egiptu, gdy - jak koczownicy - mieszkali w namiotach. W Polsce, ze względu na klimat, tego typu miejsca często przybierały nie formę lekkich, sezonowych konstrukcji, ale bardziej trwałych rozwiązań zespolonych z budynkiem.

Właśnie dlatego fordońska weranda ma tak duże znaczenie: to jedyna zachowana taka konstrukcja na terenie Starego Fordonu. Jest również świadectwem ciesielskiego rzemiosła charakterystycznego dla końca XIX w. W drewnie widać dbałość o detal, m.in. snycerskie opracowanie końcówek belek stropowych i krokwi oraz zwisy zworników zakończone formą szyszki. Dzięki tym elementom weranda nie była wyłącznie użytkową dobudówką - stanowiła ozdobę kamienicy.

Kontynuacja konserwacji po pracach z 2021 roku

To nie pierwsza interwencja przy kuczce. Podczas rewitalizacji fordońskich kamienic w 2021 roku zlecono pierwsze prace konserwatorskie. Ich sens był jasno określony: zachować możliwie dużo oryginalnego drewnianego materiału i pozbyć się śladów późniejszych ingerencji w konstrukcję. Teraz zaplanowano następny etap - już z myślą o udostępnianiu tego miejsca do zwiedzania oraz prowadzeniu zajęć edukacyjnych.

Zależy nam na konserwatorskich zabiegach i pracach porządkowych, które pozwolą dostosować drewnianą część obiektu do prowadzenia działań edukacyjnych.

organizatorzy zadania

Zakres planowanych robót obejmuje zarówno prace stricte konserwatorskie, jak i uporządkowanie otoczenia w dolnej strefie konstrukcji. W praktyce ma to oznaczać:

• usunięcie warstwy starej powłoki zabezpieczającej;
• spatynowanie oczyszczonej powierzchni drewna;
• nałożenie na powierzchnię drewna warstwy z preparatu chroniącego i barwiącego drewno;
• uporządkowanie przyziemia obiektu w strefie filarów.

Wybór wykonawcy jest obecnie na etapie procedury przetargowej, a harmonogram zakłada finał prac jeszcze w tym roku.

„Edukacja nad Wisłą”: 300 tysięcy złotych i szerszy plan dla Starego Fordonu

Konserwacja kuczki przy Kapeluszników 2 jest elementem projektu „Edukacja nad Wisłą”. To przedsięwzięcie, które ma wzmacniać życie społeczne i kulturalne na obszarze rewitalizacji Starego Fordonu, zwłaszcza poprzez działania skierowane do dzieci i młodzieży mieszkających lub uczących się w tej części miasta.

Na realizację projektu pozyskano dofinansowanie z budżetu państwa i Unii Europejskiej - łącznie 300 tysięcy złotych. Oprócz prac przy kuczce w planach są również zadania dotyczące zabezpieczenia nieużytkowanych starofordońskich cmentarzy, montaż dodatkowych tablic edukacyjnych oraz cykl spotkań, warsztatów i wydarzeń.

Kontekst jest szerszy: Fordon do wybuchu II wojny światowej był miejscem, gdzie przenikały się wątki kultury ewangelickiej, chrześcijańskiej i żydowskiej. Ślady tej historii widać w wielu zabytkach - m.in. w budynkach dawnego kościoła ewangelickiego przy ul. gen. W. Sikorskiego oraz synagogi przy ul. Bydgoskiej. Kuczka z Kapeluszników 2 ma stać się kolejnym czytelnym punktem tej opowieści - już nie tylko jako zabytek, ale też jako przestrzeń, w której historia będzie mogła wybrzmieć wprost do młodych odbiorców.