Kobiety, które złamały szyfry: wystawa „Szyfrodziewczyny” w Młynach Rothera

Dwadzieścia bohaterek kryptologii, matematyki i nowych technologii – ich historie, przez lata pozostające w cieniu wielkich odkryć, od 31 lipca ożywają w Młynach Rothera na wystawie czasowej „Szyfrodziewczyny”. To projekt herstoryczny, który nie tylko przywraca pamięć o kobietach współtworzących rozwój nauk ścisłych, ale także ukazuje ich kluczową rolę w działaniach wywiadowczych i konspiracyjnych podczas II wojny światowej.

Kim są „Szyfrodziewczyny”?

Wystawa prezentuje sylwetki 20 postaci – od kryptolożek i programistek po matematyczki i inżynierki, które odegrały istotną rolę w przełomowych momentach historii. Ich osiągnięcia, często pomijane w powszechnej narracji, zostały zebrane w jednym miejscu, by przypomnieć, że rozwój technologii cyfrowych nie byłby możliwy bez ich wkładu. Każda z bohaterek została przedstawiona poprzez barwne ilustracje autorstwa Moniki Wolskiej, które towarzyszą biografiom, opisom wynalazków i przedmiotom związanym z ich działalnością – od maszyn szyfrujących po narzędzia komunikacji.

Projekt powstał z potrzeby uzupełnienia opowieści o historii nauki i technologii o postacie kobiet, które przez dekady pozostawały w cieniu mężczyzn. Wśród opisywanych znalazły się m.in. kobiety pracujące przy łamaniu szyfrów, rozwijające wczesne komputery oraz uczestniczące w tajnych misjach wywiadowczych. Wystawa stawia sobie za cel nie tylko edukację, ale i inspirację – zwłaszcza dla młodych dziewcząt, które mogą odnaleźć w tych historiach wzorce do naśladowania.

Symboliczny stół i repliki Enigmy

Ważnym elementem aranżacji jest symboliczny stół inspirowany słynną instalacją „The Dinner Party” Judy Chicago – przestrzeń pamięci i refleksji nad miejscem kobiet w historii nauki. To nawiązanie do feministycznej sztuki ma skłaniać odwiedzających do zadumy nad tym, jak wiele postaci zostało zapomnianych lub pominiętych w podręcznikach. Obok stołu znalazły się repliki Enigmy oraz bomby kryptologicznej Mariana Rejewskiego – urządzeń, które stanowią kluczowy kontekst dla opowieści o kobietach pracujących przy szyfrach i obliczeniach.

Repliki te przypominają o przełomowym znaczeniu złamania szyfru Enigmy dla losów II wojny światowej i rozwoju współczesnego świata cyfrowego. Dzięki nim odwiedzający mogą zobaczyć na własne oczy narzędzia, którymi posługiwali się kryptolodzy, i lepiej zrozumieć skalę wyzwań, przed którymi stanęły bohaterki wystawy. Całość dopełniają autentyczne przedmioty codziennego użytku oraz dokumenty, które przybliżają realia pracy w czasach wojny i powojennego rozwoju technologii.

Piknik popularnonaukowy z okazji urodzin Mariana Rejewskiego

Wystawa „Szyfrodziewczyny” jest wydarzeniem towarzyszącym piątej edycji pikniku popularnonaukowego organizowanego z okazji 121. rocznicy urodzin Mariana Rejewskiego. Piknik odbędzie się 8 sierpnia na Wyspie Młyńskiej i połączy tematykę kryptologii, nauki oraz nowych technologii z bogatym programem atrakcji dla całych rodzin. Organizatorzy zapowiadają pokazy, warsztaty i stanowiska interaktywne, które pozwolą uczestnikom w praktyce poznać tajniki szyfrów i kodowania.

Przed nami piąta edycja pikniku popularnonaukowego z okazji urodzin Mariana Rejewskiego i zapraszamy wszystkich do wspólnego świętowania.