Nowy Pomnik Wolności w Bydgoszczy. Rusza międzynarodowy konkurs na koncepcję

Bydgoszcz przygotowuje się do stworzenia nowego Pomnika Wolności na Placu Wolności. Rada Miasta Bydgoszczy podjęła w maju 2025 roku decyzję o likwidacji dotychczasowego obelisku, który jest w złym stanie technicznym. Teraz ogłoszono międzynarodowy, dwuetapowy konkurs na koncepcję nowego monumentu.

Dlaczego potrzebny jest nowy pomnik?

Obecny Pomnik Wolności powstał w 1945 roku jako obelisk upamiętniający żołnierzy Armii Czerwonej. Po latach jego stan techniczny znacząco się pogorszył, a sama forma budziła wiele kontrowersji. W 1990 roku, po zmianach ustrojowych, obiekt przemianowano na Pomnik Wolności, dodając płaskorzeźbę nawiązującą do powrotu Bydgoszczy do Polski w 1920 roku. Mimo to, zdaniem władz miasta, dotychczasowa forma nie spełnia już swojej roli.

Historia tego miejsca jest długa i złożona. Zanim powstał powojenny obelisk, w latach 1893-1919 stał tu pomnik konny cesarza Wilhelma I. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę monument usunięto, a po II wojnie światowej wzniesiono Pomnik Wdzięczności Żołnierzom Armii Czerwonej. Nowy konkurs ma uporządkować tę przestrzeń i nadać jej współczesny, przemyślany charakter.

Zasady konkursu i nagrody

Konkurs ma charakter międzynarodowy i dwuetapowy. Jak poinformował zastępca prezydenta Bydgoszczy Łukasz Krupa, przewidziano w nim atrakcyjne nagrody finansowe. Za pierwsze miejsce zwycięzca otrzyma 40 tys. zł, za drugie 20 tys. zł, a za trzecie 10 tys. zł. Ponadto przewidziano dwa wyróżnienia po 5 tys. zł każde.

Uczestnicy będą mieli 20 tygodni na przygotowanie i zadawanie pytań dotyczących regulaminu. To stosunkowo długi czas, który ma umożliwić dokładne zapoznanie się z wymaganiami i przygotowanie przemyślanych propozycji. Konkurs jest otwarty dla wszystkich zainteresowanych, a forma przyszłego pomnika pozostaje dowolna – może to być obelisk, kolumna, łuk lub kompozycja z postaciami.

Co będzie brane pod uwagę przy ocenie?

Komisja konkursowa będzie oceniać przede wszystkim dorobek artystyczny, styl, doświadczenie oraz proponowaną formę. Jednak, jak podkreślił prof. Dariusz Markowski, kluczowe znaczenie będzie miał kontekst miejsca – aż 30% oceny stanowić będzie bowiem to, jak projekt wpisuje się w zrewitalizowany Plac Wolności i jego otoczenie.

W skład jury wejdą przedstawiciele Rady ds. Estetyki Miasta, Miejskiego Konserwatora Zabytków, Architekta Miasta, Plastyka Miejskiego, Miejskiej Pracowni Urbanistycznej, Wydziału Inwestycji Miasta oraz środowisk twórczych – Związku Polskich Artystów Plastyków i Stowarzyszenia Architektów Polskich. Rozstrzygnięcie konkursu będzie stanowić rekomendację dla radnych, którzy podejmą ostateczną decyzję o realizacji.

Dlaczego to ważne dla mieszkańców?

Plac Wolności to jedno z najbardziej reprezentacyjnych miejsc w Bydgoszczy, a pomnik, który tam stanie, będzie na co dzień towarzyszył mieszkańcom i odwiedzającym miasto. To nie tylko kwestia estetyki, ale także pamięci i tożsamości. Nowy monument ma być symbolem wolności, który w nowoczesnej formie opowie o historii Bydgoszczy – od czasów zaborów, przez powrót do Polski w 1920 roku, aż po współczesność.

Dzięki międzynarodowemu konkursowi miasto ma szansę pozyskać projekt, który będzie zarówno artystycznie wartościowy, jak i dobrze wpisany w przestrzeń. Mieszkańcy mogą spodziewać się, że nowy pomnik stanie się ważnym punktem na mapie Bydgoszczy i miejscem spotkań oraz refleksji.

Co dalej?

Ogłoszenie konkursu to dopiero pierwszy krok. Przez najbliższe tygodnie artyści i architekci będą pracować nad swoimi koncepcjami. Po zakończeniu etapu pytań i odpowiedzi, nastąpi ocena prac i wybór zwycięzcy. Rekomendacja komisji trafi następnie do Rady Miasta Bydgoszczy, która podejmie decyzję o realizacji. Mieszkańcy z pewnością będą śledzić te wydarzenia z dużym zainteresowaniem, bo to jedna z ważniejszych inwestycji w przestrzeni publicznej miasta w najbliższym czasie.