Kąpielisko w Parku Centralnym - rekreacja z poszanowaniem przyrody

Miasto przy realizacji kąpieliska dąży do wypracowania rozwiązania pozwalającego na pogodzenie funkcji rekreacyjnej z ochroną środowiska w sposób odpowiedzialny i długofalowy. Słuchamy bydgoszczan, prowadzimy dialog z wykonawcą i przedstawiamy wszystkie związane z tą istotną inwestycją uwarunkowania. Zachęcamy do zapoznania się ze stanowiskiem Miasta Bydgoszczy w sprawie kąpieliska w Parku Centralnym.

Zadanie związane z budową pierwszego otwartego, ogólnodostępnego kąpieliska w Bydgoszczy jest w toku. Inwestycja otrzymała w 2023 roku wsparcie ze środków rządowych. W ubiegłym roku zawarto umowę z wykonawcą na realizację przedsięwzięcia w systemie „zaprojektuj i wykonaj”.

Rozumiemy, że planowane zmiany w Parku Centralnym wywołują pytania i obawy części mieszkańców, zwłaszcza tych przywiązanych do ochrony przyrody. Traktujemy te sygnały poważnie. Dlatego już na etapie przygotowań jednym z kluczowych założeń projektu było ograniczenie wpływu inwestycji na istniejące ekosystemy oraz zachowanie możliwie największej części walorów przyrodniczych tego obszaru.

Na potrzeby zadania opracowano koncepcję i uzyskano wszystkie wymagane decyzje oraz pozwolenia, w tym decyzję Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (RDOŚ) umożliwiającą odstępstwa od zakazów związanych z ochroną gatunkową.

Zgodnie z decyzją RDOŚ prace mogą być realizowane wyłącznie pod nadzorem przyrodniczym, w tym ornitologicznym. To oznacza, że specjaliści monitorujący teren są zobowiązani do reagowania na obecność gatunków chronionych. W przypadku stwierdzenia obecności ptaków lub innych zwierząt objętych ochroną, zwłaszcza w okresie lęgowym, prace nie będą mogły się rozpocząć lub zostaną wstrzymane do czasu ustania przeszkód przyrodniczych.

Dla tego zadania przygotowano koncepcję oraz uzyskano niezbędne pozwolenia umożliwiające rozpoczęcie inwestycji w pierwotnym terminie, tj. w IV kwartale 2025 r. Jednocześnie, ponieważ rozpoczęcie realizacji zadania planowane jest w tym roku, wykonawca ma obowiązek przeprowadzenia inwentaryzacji przyrodniczej, która określi aktualny stan występowania gatunków chronionych i rozstrzygnie, czy konieczne będzie uzyskanie kolejnych decyzji administracyjnych lub zezwoleń. Ponadto przypominamy, że prace budowlane zgodnie z decyzją RDOŚ mogą być prowadzone tylko pod nadzorem przyrodniczym, co ma zapewnić ochronę ptaków; jeśli nadzór stwierdzi występowanie gatunków chronionych w okresie lęgowym, prace nie będą mogły się rozpocząć lub będą musiały zostać wstrzymane.

Skalę inwestycji warto ocenić względem całego Parku Centralnego: powierzchnia parku ograniczonego torowiskiem, parkingiem przy hali sportowej, brzegiem Brdy i ul. Wyszyńskiego wynosi ponad 66 tysięcy metrów kwadratowych, natomiast niecka zaprojektowanego kąpieliska zajmie około 4 tysięcy metrów kwadratowych - to 6% powierzchni parku.

Na terenie inwestycji zachowany zostanie poziom powierzchni biologicznie czynnej na poziomie 80%. Nie oznacza to betonowania parku. Wręcz przeciwnie - także istniejące ścieżki zostaną zmodernizowane zgodnie z bydgoskimi standardami zieleni. Większość ciągów pieszych otrzyma nawierzchnie przepuszczalne mineralno-żywiczne przyjazne dla systemów korzeniowych drzew, a fragment ścieżki pieszo-rowerowej zaprojektowano jako konstrukcję przepuszczalną ażurową z desek przebiegającą nad łęgiem. Solidną podbudowę i utwardzoną nawierzchnię przewidziano jedynie pod okrężną drogę pieszo-rowerową (która zapewni też ruch pojazdów serwisowych) oraz pod strefę gastronomiczną.

Powierzchnia zabudowy przeznaczona pod obiekt socjalno-gastronomiczny wynosi zaledwie 245 m2, co stanowi jedynie niewielką część parku - niespełna 0,4% jego powierzchni.

Każde przedsięwzięcie infrastrukturalne służące mieszkańcom wymaga ingerencji w środowisko, a często również w własność prywatną. Celem inwestora publicznego jest zawsze ograniczenie negatywnych skutków dla mieszkańców i przyrody. Pomimo wielu trudności miasto realizuje także skomplikowane zadania, które sprzyjają rozwojowi Bydgoszczy, równocześnie respektując środowisko. Owocem takich działań jest tworzenie przestrzeni zachęcających mieszkańców do spędzania czasu na świeżym powietrzu i dostrzegania walorów przyrodniczych.

Przykłady takich przemian to teren, na którym powstał nowy kampus Akademii Muzycznej, wcześniej funkcjonująca glinianka, oraz nadrzeczne obszary w Starym Fordonie, które po rewitalizacji stały się popularnym miejscem spacerów, aktywności sportowej i rekreacji.

W obu przypadkach występowały gatunki chronione. Praktyka dowodzi, że przy zachowaniu określonych zasad funkcje rekreacyjne i ochrona przyrody miejskiej mogą się uzupełniać, o czym świadczą przykłady Myślęcinek i Balaton.

W projekcie rewitalizacji Parku Centralnego wcześniej uwzględniono między innymi: umiejscowienie niecki kąpieliska na polanie bez drzew; zachowanie siedliska łęgowego; wytyczenie ścieżek w oparciu o istniejące przebiegi, aby ograniczyć ingerencję w systemy korzeniowe; zabezpieczenie drzew pozostających w parku; ochronę systemów korzeniowych; zwielokrotnione nasadzenia kompensacyjne (100 drzew); zapewnienie trwałości i skuteczności kompensacji na okres co najmniej 15 lat; brak budowy parkingów i wykorzystanie istniejących miejsc parkingowych przy halach sportowych i lodowisku; montaż skrzynek dla ptaków, wiewiórek i nietoperzy; obsadzenie brzegu północno-wschodniego szuwarami i odtworzenie zbiorowisk sitowia leśnego; stworzenie strefy niekąpielowej z roślinnością wodną jako ostoi dla ptaków; przebieg części ścieżki pieszo-rowerowej w formie przepuszczalnej konstrukcji ażurowej z deski kompozytowej na palach; realizację trawiastej plaży.

Nie pomijając licznych wątpliwości i dyskusji, które nasiliły się po uzyskaniu pozwolenia na budowę, zwróciliśmy się ponownie do wykonawcy z prośbą o analizę możliwości wprowadzenia dodatkowych rozwiązań na etapie robót, które jeszcze bardziej ograniczyłyby wpływ inwestycji na środowisko. W szczególności zależy nam na: możliwości zachowania jak największej liczby drzew kolidujących z inwestycją (przypominamy, że liczba wycinek została zredukowana z ponad 100 w koncepcji do niespełna 46 w projekcie); przesadzeniu części roślin i drzew przeznaczonych do wycinki; elementach infrastruktury zwiększających dostępność bulwaru od strony kąpieliska dla ptaków; dodatkowych tablicach edukacyjnych; dodaniu kolejnych skrzynek lęgowych dla ptaków; zabezpieczeniu fragmentu parku między kąpieliskiem i rzeką przed dostępem osób, tak by stał się on bezpiecznym azylem dla ptaków wodnych; sadzeniu jak największych egzemplarzy drzew w ramach kompensacji przyrodniczej.

Warto zaznaczyć, że w innych realizowanych przez miasto projektach stosowane są również rozwiązania innowacyjne służące ochronie i rozwojowi bydgoskiej fauny. Na akwenach zarządzanych przez Miasto Bydgoszcz powstają pływające platformy, które stanowią schronienie dla ptaków i organizmów wodnych. Ponadto tworzone są łąki kwietne oraz zwiększa się nasadzenia roślin miododajnych.

Miasto będzie nadal słuchać głosu mieszkańców, współpracować z wykonawcą i dążyć do równoważenia potrzeb rekreacyjnych z ochroną przyrody przy realizacji kąpieliska w Parku Centralnym.